News / Activities


Our Latest Publications

Prashna-Tippani

‘भवन’ कि ‘भनन’ ?

‘दोस्त कहाँ छन् ? साथ छ को को ? घर हो तिम्रो कुन देश ?
जान्छौ कुन पुर, भवन मुसाफिर ? ल्यायौ कुन सन्देश ?’
‘दोस्त मेरा शुभ उद्योगी, साथ छ साहस वेश ।
विश्व सबै घर, ह्दय–पुरीतिर ल्याउँछु सेवा सन्देश ।।’
   महाकवि देवकोटाको “वन” कविताको माथि उद्धृत अन्तिम चार हरफमा पाँचवटा प्रश्न र ती सबैका उत्तर एकपछि अर्को मिलेर आएका छन् । यसरी प्रश्न सोध्ने र तीनै प्रश्नका जवाफ पनि लगत्तै कवितामै दिने शैली नेपाली काव्य परंपरामा महाकविको विशेषता हो । 
   यसरी प्रश्नका उत्तर दिने सिलसिलामा चौथो प्रश्न र त्यसको उत्तरमा यौटा समस्या देखिएको छ । एकातिर अर्धविरामले छुट्टाएको “जान्छौ कुन पुर, भवन मुसाफिर ?” यौटै प्रश्न हो कि दुइवटा भन्न सजिलो छैन भने त्यसको जवाफ भने यौटै छ – “ह्दय–पुरीतिर ।” “जान्छौ कुन पुर ?” यौटा प्रश्न र “जान्छौ कुन भवन ?” अर्को प्रश्न भनेर बुझ्यो भने जवाफभन्दा प्रश्न धेरै बन्छन् ।
   यहाँ “भवन” मुद्रणको गल्ती भएको र हुनुपर्ने “भनन” हो भनेर मान्ने हो भने यस समस्याको समाधान तुरुन्तै भइहाल्छ । हुन पनि देवकोटाका अनेकौं कृतिमा मुद्रणका गल्ती धेरै भेटिन्छन् नै । त्यसैले यो हरफलाई “जान्छौ कुन पुर, भनन मुसाफिर ? ल्यायौ कुन सन्देश ?” भनेर पढ्दा अर्थपूर्ण हुने देखिन्छ । 
   त्यसैले “भवन” हैन, “भनन” ठीक पाठ हुनुपर्छ ।

– श्रीधर लोहनी
प्रश्न–टिप्पणी अंक १ वैशाख २०७४ बाट